Crypto in box 3: peildatum 1 januari, welke koers, en de tegenbewijsregeling

"Crypto's horen tot uw bezittingen in box 3. Van uw crypto's geeft u de waarde in het economisch verkeer aan op 1 januari (peildatum)." Zo staat het bij de Belastingdienst, en daarmee zijn de drie vragen die iedereen stelt in één zin beantwoord: welke box (3), welke datum (1 januari) en welke waarde (wat het die dag waard was). Dit artikel geldt uitsluitend voor wie in Nederland belastingplichtig is. In België, Duitsland en elders gelden andere regels, en belastingregels veranderen regelmatig; raadpleeg altijd de belastingdienst of het officiële register van je eigen land voor de actuele stand. Dit artikel gaat over wat daarachter zit: welke koers je pakt, wat je doet met een wallet waar je niet meer bij kunt, wanneer minen box 1 wordt, en hoe de tegenbewijsregeling werkt als je werkelijke rendement lager was dan het fictieve.

Welke koers op 1 januari

De Belastingdienst verwijst naar de koers van het omwisselplatform dat je gebruikt, op de peildatum. In de praktijk: log op 1 januari in bij je exchange, of gebruik het jaaroverzicht dat de meeste vergunde aanbieders in januari klaarzetten, en noteer de eurowaarde van je saldo. Heb je coins op meerdere platforms of in een eigen wallet, dan tel je alles op; voor een eigen wallet gebruik je de koers van het platform waar je die coins zou verkopen. Bewaar een schermafbeelding of export met datum. Dat is geen wettelijke eis, maar wel het bewijs dat je bij een vraag van de Belastingdienst nodig hebt.

Welke exchange je gebruikt maakt voor de koers weinig uit, maar het jaaroverzicht wel: kijk in onze vergelijking welke aanbieders een rapportage-export bieden.

Een wallet waar je niet meer bij kunt

De Kennisgroep van de Belastingdienst publiceerde op 8 mei 2026 een standpunt over crypto waartoe je de toegang bent verloren, bijvoorbeeld door een kwijtgeraakte sleutel. Het antwoord: die crypto blijft een bezitting in box 3, want je bent nog steeds eigenaar. De waarde is wat een marktpartij ervoor zou betalen, en "wanneer geen partij bereid is om de cryptovaluta voor een prijs over te nemen, kan de waarde worden gesteld op nihil". De bewijslast dat je de toegang kwijt bent, ligt bij jou. Krijg je later weer toegang, dan werkt dat niet terug naar eerdere peildatums, tenzij blijkt dat je toen ook al toegang had.

Wanneer minen of handelen box 1 wordt

Voor particulieren geldt: opbrengsten uit minen hoeven niet te worden aangegeven, tenzij ze hoger zijn dan de kosten; dan zijn het inkomsten uit werk of onderneming in box 1. Voor handelen geldt dezelfde toets: box 1 komt in beeld bij "extra arbeid, dus bovenop uw beleggingsactiviteiten" waaruit regelmatig inkomsten ontstaan. Wie af en toe koopt en verkoopt, blijft in box 3. Wat een thuisminer in de praktijk overhoudt (bij ons: minder dan de stroomkosten) staat in Bitcoin minen thuis in 2026.

Staking noemt de Belastingdienst niet apart. Wat je aan rewards hebt ontvangen, staat op 1 januari gewoon in je saldo en telt zo mee in box 3; of het daarnaast inkomen is, hangt af van dezelfde vraag als bij minen: is er sprake van extra arbeid boven het beleggen? Bij automatisch staken via een exchange is dat moeilijk vol te houden, maar dit is een beoordeling per geval, en geen uitspraak van ons.

De tegenbewijsregeling werkelijk rendement

Box 3 rekent met een fictief rendement. De Belastingdienst schrijft: "volgens uitspraken van de Hoge Raad moeten wij uw werkelijk rendement belasten als dit lager is dan het fictief rendement". Dat is de tegenbewijsregeling, en hij geldt tot nieuwe wetgeving hem vervangt, "waarschijnlijk per 1 januari 2028".

Voor crypto is één detail beslissend: bij het werkelijke rendement telt "de waardestijging of waardedaling van uw bezittingen" mee, met als voorbeeld "de waardestijging van uw cryptovaluta", ook als je niet hebt verkocht. Een slecht cryptojaar kan dus je werkelijke rendement onder het fictieve brengen, en dan betaal je over het lagere bedrag, maar alleen als je het aantoont, met de waarde op 1 januari en op 31 december van datzelfde jaar. Een goed cryptojaar verandert niets: dan geldt gewoon het fictieve rendement. Reken het na voordat je het formulier invult; het loont alleen als je totale box 3-rendement, dus inclusief spaargeld en beleggingen, onder het fictieve lag.

Wat je klaarlegt voor de aangifte

De eurowaarde per platform en wallet op 1 januari, met schermafbeelding. Voor de tegenbewijsregeling ook de waarde op 31 december van het jaar ervoor en van het aangiftejaar. Een export van je transacties, zodat je stortingen en opnames kunt laten zien als de Belastingdienst vraagt waar het saldo vandaan komt. En bij minen: je stroomkosten, want die bepalen of je in box 1 terechtkomt.

Voor de Belgische en Franse regels, die wezenlijk anders zijn, zie Crypto en belasting in Nederland, België en Frankrijk. Het overzicht van het hele stelsel staat op onze belastingpagina.

Veelgestelde vragen

In welke box valt crypto? Box 3, als bezitting, gewaardeerd op 1 januari. Alleen bij extra arbeid (professioneel handelen, winstgevend minen) wordt het box 1.

Welke koers moet ik gebruiken op de peildatum? De koers van het omwisselplatform dat je gebruikt, op 1 januari. Bewaar een schermafbeelding of het jaaroverzicht.

Moet ik crypto opgeven waar ik niet meer bij kan? Ja, het blijft je bezitting. Als niemand er iets voor zou betalen, mag de waarde volgens de Kennisgroep op nihil worden gesteld; de bewijslast ligt bij jou.

Telt een ongerealiseerde koersdaling mee in de tegenbewijsregeling? Ja. De Belastingdienst noemt de waardestijging of -daling van cryptovaluta uitdrukkelijk als onderdeel van het werkelijke rendement.

Bronnen

• Belastingdienst, "Cryptobezittingen (zoals bitcoins)", citaat "Crypto's horen tot uw bezittingen in box 3...", laatst gecontroleerd op 7 september 2026.
• Belastingdienst Kennisgroepen, KG:202:2026:5 "Niet-toegankelijke cryptovaluta en box 3", 8 mei 2026, laatst gecontroleerd op 7 september 2026.
• Belastingdienst, "Wat is mijn werkelijk rendement?", citaten over de tegenbewijsregeling, laatst gecontroleerd op 7 september 2026.

Dit artikel is informatief en geen fiscaal advies; de regels veranderen en jouw situatie kan afwijken. Raadpleeg bij twijfel een belastingadviseur. Crypto is risicovol; je kunt je inleg verliezen.